Vanuit de boot vanaf het vliegveld zie je de karakteristieke gebouwen van Venetië steeds dichterbij komen. Dan loop je een paar bruggen over, langs het ‘ospedale’, over het plein. De route gaat nog door wat steegjes en daar staat Foresteria Valdese waar we de komende dagen zullen verblijven. Een eenvoudige hostel die de NAU-familie al jaren als uitvalsbasis gebruikt tijdens de Biënnale van Venetië.
Maandagochtend start daar de dag met een min of meer gezamenlijk ontbijt. Studenten uit verschillende jaren maken kennis of praten bij over elkaars werk.
De eerste dag begint met een overzichtstentoonstelling van Jannis Kounellis in het Prada.
Jannis KounellisIn één van de imposante grote gebouwen van Venetië, waar je binnenkomt en je overweldigd wordt door de ruimte, kijken we naar grote imposante werken. Zware metalen zoals lood en staal, enorme kasten, vuur, roet. Niet alleen het oog is overweldigd maar ook de rest van de zintuigen. De geur van koffie op kleine weegschaaltjes, zakken met bonen, een verzameling van glaasjes grappa en de gasbranders van een aantal installaties. De grappa vult de gehele bovenverdieping met zijn geur. Ondanks dat zijn er mensen die het niet ruiken en terug moeten naar de kamer om het te checken. In de hal wordt gesproken over het begrijpen van een specifiek werk en dat je het soms moet zien als poëzie. Mijn persoonlijke hoogtepunt is de installatie met kasten die aan het plafond hangen.
Luc Tuymans
Terwijl buiten de overvolle toeristenbootjes door de Venetiaanse grachten varen in de volle zon bekijken wij Luc Tuymans in het Palazzo Grassi. Prettig in de airconditioning hangen de veelal grijsachtige werken. De grimmigheid van zijn werken voert de boventoon met verwijzingen naar nazikampen en andere ellende. Sober van kleur en sober van compositie. Ik sta er nog niet zo voor open merk ik. De meningen zijn verdeeld: de vroege werken worden over het algemeen wel gewaardeerd, de latere vallen minder in de smaak. De manier van schilderen wordt soms gezien als een trucje. Het sobere kleurgebruik wordt ook niet altijd prettig gevonden. Over het zelfportret hoorde ik dan weer lovende woorden over de techniek. Van een afstand treffend en van dichtbij pixelachting als een ingezoomde digitale foto. De details die de kunstenaar schildert en uitvergroot, uit zijn context haalt, en zo een eigen podium geeft, zijn wel bijzonder om te zien. Zelf vond ik de drie werken van de grachten die Ridderkerk blijkt te hebben, erg bijzonder.We gaan weer lopen. We lopen alles in Venetië. Nu naar Punta Della Dogana.
Ann Veronica Janssens .jpgEen variëteit aan kunstenaars is er te zien. Roni Horn, Louise Bourgeois, Tatiana Trouvé en nog veel meer. Kunst wordt soms over het hoofd gezien. Gelukkig let de suppoost op en voorkomt dat een NAU-er bijna door het glitterwerk van Ann Veronica Janssens loopt. Niet alleen míjn hoofd zit overvol… Voor de liefhebbers gaan we vervolgens nog kijken naar ‘The spark in you’. Dat is bonus naast het geplande programma en het blijkt een leuk extraatje aan kunst uit Irak te zijn. Hoogtepunt hier letterlijk, Frans ‘el presidente’ vanaf het balkon. Op verzoek zwaait hij het gepeupel op de grond toe. Kunst-technisch gezien zijn er interessantere dingen te zien. Maar vermakelijk is het wel.’s Avonds wordt een evaluatie geleid door een aantal studenten. Er worden verschillende onderdelen van het werk van Tuymans genoemd en het infoboekje is nodig voor de context. Verhaal is overheersend van het schilderij… Eigen handschrift.. gebruik van kleurtechniek wordt duidelijk herkend… Een ander vindt het net niet af. Vervolgens begint het een klein beetje te lijken op een vóór of tegen kamp over het werk van deze schilder. En zo blijkt iedereen toch maar weer verschillend over kunst te denken. Over Jannis Kounellis is de vraag of de branders die we gezien hebben een toegevoegde waarde hebben. Guda stelt dat het jammer is dat ze niet continu branden want dat dat de bedoeling is van de kunstenaar. Toegevoegde waarde wordt erkend: de geur en de warmte in combinatie met de ruimte doet wel wat met je. Wat ons vervolgens brengt bij de discussie ‘wat de ruimte doet met je kunstwerk’. Is het onderdeel? Word je als curator daardoor ook medemaker van het werk. Ook daar zijn de meningen over verdeeld.

Op dinsdag een onderdeel waar ik zelf het meest naar heb uitgekeken: de tentoonstelling in Arsenale. De ervaring van twee jaar geleden leert dat je de eerste 10 tot 20 minuten volkomen overweldig bent door de hoeveelheid en de diversiteit van de werken die je te zien krijgt. Ik besluit de eerste 30 tot 50 meter gewoon rustig langs te lopen. Niet te veel kijken, niet te veel opnemen gewoon alleen even ademen. Ik loop later die dag nog wel terug om goed te kijken. Halverwege begin ik echt, ik lees nog niks. Ik zie foto’s, schilderijen, ruimtelijk werk, video’s. Alles door elkaar en dat is veel. Heel veel. Ik zie her en der NAU-ers lopen. Soms met ze tweeën, soms met een klein groepje en soms alleen. Zelf kies ik ervoor om alleen te lopen. Je komt elkaar toch wel weer tegen en ik hou ervan rustig zelf te kijken en dan af en toe even met iemand van gedachten te wisselen. De titel van de Biënnale dit jaar is “May you live in interesting times”. Curator Ralph Rugoff heeft ervoor gekozen om de verhouding tussen vrouwelijke en mannelijke kunstenaars 50/50 te laten zijn. De studenten die de evaluatie van komende avond voorbereiden vragen zich af of je dat terug kan zien in de tentoonstelling. Ik sta met iemand te kijken naar een werk van Liu Wei. Ik denk een vrouw, mijn medestudent denkt een man. Lui blijkt een man. We trekken een voorzichtige conclusie dat je aan het werk niet snel een oordeel kunt hangen.

Mari KatayamaLiu WeiShilpa Gupta

Op weg terug naar het hostel heb ik nog niet helemaal op orde wat ik heb gezien. Mijn klasgenoten met wie ik terug loop ervaren hetzelfde. Nu nog even niet over praten. Vanavond een kleine evaluatie dat zal wel helpen om alles een beetje op een rijtje te krijgen en dan denk ik ook dat ik me realiseer wat ik nou precies heb gezien. We hebben het over het tijdsbeeld dat wordt opgeroepen. Is het pessimistisch? Een doemscenario? Gelukkig blijkt er hoop: Er is kunst van niet westerse afkomst, vrouwen, diverse seksuele geaardheid, aandacht voor onze mooie planeet. Er is beweging en waar beweging is, is hoop. De installatie van Shilpa Cupta wordt veel genoemd. Ook ik was daarvan onder de indruk. Als kijker loop je tussen teksten van gevangen gezette kunstenaars, uit microfoons klinken hun woorden. De vraag of je de vrouwen van de mannen kan onderscheiden wordt niet door iedereen belangrijk gevonden. Het werk dient op zichzelf beoordeeld te worden, is de mening daarbij. Dat geldt ook voor de culturele achtergrond. Soms heeft kunst een boodschap, een politieke lading. Soms is het, wat het is. Het beeld zou dat uit moeten dragen, bordjes met uitleg zouden overbodig moeten zien. Wederom een interessante discussie.
Mijn persoonlijke favorieten van deze dag : Shilpa Gupta “For, in your tongue, I cannot fit” (installatie), Liu Wei “Microworld” (sulptuur) en Christian Marclay “48 War movies” (Video).

Voor wie nog puf heeft is er ’s avonds een borrel ‘bij de brug’. Altijd heel erg relaxed en gezellig.
Ik laat het aan mij voorbij gaan. Ik slaap als een roos met dank aan de verkoeling van de ventilator in het nog steeds warme Venetië.

wachten LitouwenlitouwenDag drie brengt ons (blijkt uiteindelijk) een uur en 40 minuten wachttijd voor het prijswinnende paviljoen van Litouwen. Een deel van de groep vindt dat er met wachten te veel kostbare tijd verloren gaat en gaat liever vast naar de Giardini, die later die dag op de agenda staat. Ongeveer 15 personen wagen het en worden beloond met een prachtige opera op het strand. Ik ben één van de gelukkigen. De setting, de muziek, de mensen die live liggen te zingen, de teksten. Alles klopt, ik vind het prachtig. Als je het niet hebt gezien: YouTube heeft een aantal fragmenten online. Je mist de setting, maar dan heb je een indruk.
Al met al vinden de meesten dat er nu echt te weinig tijd is voor de Giardini. Dat gaan we morgen wel doen. Vandaag worden het landenpaviljoens in de stad. Monte Negro valt tegen. Portugal, Bulgarije , Irak en Iran blijken zeer de moeite waard.
Een bezoek aan IJsland kan ik zelf niet meer opbrengen. Het is 30 graden en we hebben in drie dagen tijd al zo’n 35 kilometer gelopen. Venetië begint zijn tol te eisen. Ik hoor de andere dag dat het wel erg de moeite waard is geweest. Helaas, dat heb ik dus gemist.
Op woensdag is ook de traditionele picknick. Een moment om gezellig te eten en ervaringen te delen. Muggen zijn bonus. De sfeer is er niet minder om.picknick

Donderdag is de laatste dag van de reis. Er staat een vrije dag gepland, voor mij wordt het de Giardini die ik gisteren heb overgeslagen.
Op aanraden van de mensen die gisteren al geweest zijn, bezoek ik met een groepje eerst het paviljoen van Groot Brittannië met werk van Cathy Wilkes. Daar mogen maar 12 mensen tegelijk naar binnen. Dat leidt al snel tot een wachtrij. We zijn nu zo ongeveer de eersten en hebben ruim de tijd om rond te kijken. De suppoost vertelt ons dat er bewust is gekozen voor geen bordje bij de werken. De toeschouwer moet zelf aan het werk. Interessant, dit sluit wel aan bij onze discussies tijdens de evaluatie. Verder is op het terrein ‘Proposition B’, de tegenhanger van ‘Proposition A’ die te zien was in de Arsenale. Dezelfde kunstenaars, ander werk. Ik begin hier. Sommige werken maken nog meer indruk zoals dat van Mari Katayama. Andere komen over als meer van hetzelfde zoals Carol Bove. De setting blijkt ook hier weer heel belangrijk.
Na de zelf meegebrachte lunch bezoek ik de landenpaviljoens. Allemaal, behalve die van Venetië. Die heeft ook een rij. In de zon. Daar is het nu echt te heet voor.
Ik bezoek ze allemaal, maar zie ze niet allemaal. Sommige ‘landen’ gewoon niet meer in mijn inmiddels volgelopen hoofd. Andere hebben een film of videokunst. Ik hou daar minder van en kies er bewust voor om maar vluchtig een blik te werpen. Je kan nu eenmaal niet ALLES zien, hoe graag je het ook wilt.
Remy JungermansShirley Tse Waar ik de tijd voor neem, op aanraden van één van de docenten, is het paviljoen van Israël. Een veldhospitaal voor mensen wiens verhaal verteld moet worden. Je trekt een nummertje, wacht in de wachtruimte tot je wordt opgeroepen. Je kiest een onderwerp. Deze zijn niet mals: Palestina, kinderontvoering, transgender-zijn en familiemisbruik. Je eerste stop: een geluiddichte ruimte waar je een schreeuwoefening kan doen. Daarna volgt een filmpje over je gekozen onderwerp. Je kan kiezen voor een second opinion. Voer tot nadenken. Aan alles is gedacht. Het ziet er verzorgd uit, als een ‘echt hospitaal’ en het heeft een boodschap. Een bijzondere ervaring.
De Nederlandse bijdrage bestaat uit werken van Remy Jungerman en Iris Kensmil. De schilderijen en sculpturen spreken mij aan. Aan het eind van de middag besluit ik toch nog naar het paviljoen van Hong Kong te gaan, tegenover de ingang van Arsenale. Die heb ik over het hoofd gezien en daar staat werk dat aansluit bij mijn werk. Toch nog maar weer een stuk lopen door de hitte. Het kan nu nog, morgen ga ik weer naar huis. Ik kom nog langs Ivoorkust en geniet (o.a.) van de schilderijen van Tong Yanrunan. Het werk van Shirley Tse (Hong Kong) is de moeite van de wandeling waard. Blij dat ik dat nog gezien heb.

Op de valreep een paar souvenirs gekocht voor het thuisfront. Met zoveel kunst vergeet je bijna dat Venetië een toeristenstad is (geworden helaas zou ik bijna zeggen). Verhip! Ik heb nog een half uur over om vlak bij het hostel een tentoonstelling te bezoeken. Een waar cadeautje voor mij want er is een werk van Túlio Pinto. Voor hem is balans ook een belangrijk onderdeel van zijn werk, net als voor mij. Venetië bied je altijd wat meer dan je verwacht. Wat word ik blij van deze onverwachte toegift! Extra blij kan ik wel zeggen, want wat heb ik de afgelopen dagen ongelooflijk veel moois gezien en verschrikkelijk genoten. Ik blijk in vier dagen ruim 50 kilometer te hebben gelopen langs ontelbare hoeveelheden kunst. Ik weet dat ik de helft pas thuis echt waardeer, als ik alles verwerkt heb en op mijn gemak de foto’s nog eens bekijk.
Docenten bedankt voor de organisatie, een geweldige ervaring en jullie toelichting en analyse van werken. Medestudenten bedankt voor jullie gezelschap, jullie verhalen en jullie vriendschap.
Voor iedereen die niet is geweest: ga mee over twee jaar als je de kans hebt. Het is onvergetelijk!
Je kan dit jaar al het moois nog zien tot 24 november trouwens, mocht je op eigen gelegenheid willen gaan. Meer info (en napret..) op https://www.labiennale.org/it/arte/2019.

Maya Mastwijk 5e jaars-student NAU

Nostalgie, stroopwafels, krentenbollen en mandarijnen..

Uitnodigende mail van Guda:
Nostalgie? Mee met de NAU excursie naar Gent zaterdag 30 maart? Zou leuk zijn jullie weer te zien onder het genot van een kop koffie/thee met stroopwafel in de bus :-)

Aan deze oproep heb ik en een aantal eerder afgestudeerden (van de lichting 2017 waren we met zijn vieren) gehoor gegeven. Geen spijt van want wat zijn het mooie musea daar in Gent. Het was heerlijk weer en aan het eind van de middag zaten we met zijn allen (? In ieder geval velen) buiten in de zon toen Guda zei dat niemand zich aangemeld had om een stukje te schrijven over de excursie, heb ik aangeboden dat te doen. In de NAU-tijd heb ik dat tenslotte nooit gedaan en op deze manier kan ik iets terug doen voor al die goede zorgen, elke excursie weer opnieuw. Super is dat en fantastisch om dat nogmaals mee te mogen maken.

Nadeel is wel dat ik niet rond gelopen heb met het idee om een evenwichtig reisverslag te moeten maken. Het wordt dan ook mijn impressie: “Wat is mij opgevallen cq bijgebleven van deze mooie dag”.

We hebben eerst een rondleiding gehad in het SMAK van een man die er veel vanaf weet en het ook nog eens heel goed en enthousiast kon vertellen. Geslaagde rondleiding dus.

Installatie van Arthur Barrio:
Arthur Barrio  Salam Atta Sabri  charbel Joseph Boutros

De koffie rook ik de hele dag nog: Er ligt (ver)brandde gemalen koffie op de grond (zoals zand) in een schaars verlichte ruimte, waar niet alleen je ogen maar ook je neus en je handen (voelen aan een zacht kleedje op de bank) meedoen aan de beleven van die ruimte. Voor hem is kunst immaterieel, tijdelijk en telkens anders als een uitsnede uit het leven. Het doet mij denken aan de pindakaasvloer van Wim T. Schippers Alleen mocht je daar niet doorheen lopen. Barrio heeft ook daadwerkelijk de ruimte beschadigd zoals hier op de foto goed te zien is (scheur in de muur waar licht door heen komt).
Jorge Macchi  Ann Veronica Janssens  Leyla Aydoslu

De schaduwen op de muur zorgen voor een mooi effect. Helaas niet goed zichtbaar de Evenaar en 0-meridiaan Bandeira van Jorge Macchi. Blauw daar waar zee is en andere kleuren als er land is. Heel mooi in het echt.

Niet verwonderlijk omdat het een Belgische kunstenaar is maar wel tot mijn verrassing hier ook werk van Ann Veronica Janssens. Tot 7 april een solo expo in de Pont in Tilburg: erg de moeite waard!
Last but not least in dit museum een Broodthaers van hem heb ik in 2016 een expositie gezien in Reina Sofia in Madrid. Veel eierschalen en teksten (hij is ook een dichter). Het is een conceptueel kunstenaar en voor hem is de vergankelijkheid van de kunst belangrijk. Dit werk doet mij denken aan de wattenbollen of de veertjes van Henk Peeters van de Nulde beweging. Het stamt ook beiden uit dezelfde tijd. Jaren 60 vorige eeuw.

Broodthaers  Huisje van Nelleke  Georges Vantongerloo


Op naar het volgende museum (aan de overkant) het Museum der Schone Kunsten (zou er ook een museum voor lelijke kunsten zijn?). Het eerste dat ik zag was het huisjes van Nelleke. Zo noem ik het omdat het mij doet denken aan het werk van onze Nelleke Bosland (NAU lichting 2016) Zij doet evenals Daniël Buren met strepen / lijnen ingrepen in de ruimte.
20190330 150227  De gulzige slang van Patrick van Caeckenbergh detail  De Schelp van Patrick van Caeckenbergh

En uiteraard Panamarenko. Wat ons opviel vergeleken met Nederlandse musea dat er af en toe allerlei stijlen door elkaar gepresenteerd worden.
Daarnaast wordt er in één zaal zoveel gepresenteerd dat er bijna geen muur over is (niet op de foto gezet).
Tot slot een brugse witte (in Gent nota bene) op het terras in de zon.
Panamarenko  Terrasje in de zon
De moeite waard in ieder geval weer. Erg leerzaam en gezellig. Leuk om het als NaNAU-er nog een keer mee te maken.
Ans Schrieks (oudstudent)

 

 

Dit najaar (24 november 2018) was de excursie van de NAU naar Wiels en KANAL in Brussel.
webIMG 1980In Wiels, een grote betonnen kolos waar vroeger een bierbrouwerij zat, begonnen we met een rondleiding langs het werk van René Daniëls. Daniëls werd al vroeg erkend als een belangrijk kunstenaar. In zijn schilderijen experimenteert hij met een diversiteit aan stijlen. Maar tegelijk is er inhoudelijk sprake van het maken van een poëtisch universum. Daniëls vertelt, associeert, interpreteert. Hij onderzoekt verbanden tussen woord en beeld, hij is bezig met woordspelingen.
Zijn werken geven aanleiding tot het leggen van verbanden, het zoeken naar interpretaties.In het schilderij "Gespletenheid, geaccepteerd" kun je een hele zoektocht naar verbanden en bedoelingen ondernemen. Je ziet een deel van een staande figuur, maar het stelt ook een jas voor die aan een haakje aan een boom hangt Maar, is dat wel een boom? Links en rechts lijken twee bomen verdacht veel op benen die in de lucht steken.... En waar is het hoofd? Waarom die donkerblauwe vlek rechts?
De rondleider van de groep waarin ik was ingedeeld, liet ons nadenken over wat we zagen. Soms liep het wat voorzichtig, maar er kwamen ook verrassende opmerkingen over wat sommigen in de groep herkenden of interpreteerden in de verschillende werken


webIMG 20181124 122639webIMG 20181124 131201webIMG 20181124 132152

De twee planeetachtige bolvormen zou je kunnen interpreteren als de schilder zelf (de kleine bol) tegenover, en verbonden met de kunstwereld (de grote bol), die om elkaar heen cirkelen. Daniëls laat in dit werk en ook in veel andere schilderijen sporen achter van veranderingen die hij doorvoerde. Hij wil ook het werkproces graag duidelijk laten zien.
De titel "Zonder titel" maakt voor mij duidelijk dat de schilder mogelijkheden tot interpretatie open wil laten.

De veelzijdigheid in het werk van Daniëls is met enkele foto's nauwelijks weer te geven. Iets van het spelen met taal valt bijvoorbeeld mooi te zien in een bladzijde uit een schetsboek:

webIMG 20181124 131658webIMG 20181124 132957webIMG 20181124 132935

We zijn ruim een uur met deze rondleiding bezig geweest. Daarbij waren er nog diverse dingen die het soms moeilijk maakten om "bij de les" te blijven.
Het gebouw bijvoorbeeld is op veel plaatsen erg mooi: En onze gids vond de rondleiding kennelijk erg spannend: er verschenen al snel enkele blosjes naast haar mond en daar kwamen op de wangen nog blosjes bij. Ze werden allemaal gaandeweg groter en begonnen in elkaar over te lopen... Het doet niet af aan het feit dat het een uitstekende rondleiding was. En mijn bewondering voor het werk van Daniëls groeide enorm.
We hadden daarna nog ruim een uur om werk van Koenraad Dedobbeleer te bekijken. In twee zalen was veel werk van hem opgesteld. De presentatie ervan was soms heel mooi en eenvoudig, maar soms ook verwarrend. De volgende twee foto's laten iets van zijn werk zien, maar doen geen recht aan de veelzijdigheid ervan
In het werk van Dedobbeleer staat presentatie centraal, leerde ik. Bij sommige werken kon ik daar wel iets mee, bijvoorbeeld een viezige grijze plastic zak, vermoedelijk gevuld met zand, zelfstandig staand in de ruimte: een mooi beeld, dat voor mij meteen zwaarte uitbeeldde. Ook een kleine sculptuur van samengegroeide goudkleurige glimmende bollen, opgehangen aan een "te kort" touw, zodat slechts één kleine bol de grond raakte, sprak mij meteen aan: een spannende voorstelling. Bij veel andere werken lukte het mij niet goed om te doorgronden wat de kunstenaar wilde laten zien.
Het uitzicht over Brussel op de bovenste verdieping was trouwens geweldig!
We gingen in de middag naar KANAL- Centre Pompidou, een nieuwe plek voor moderne en hedendaagse kunst in een immense (35.000 m2 )voormalige Citroën garage. Vanwege het koude weer werden bij binnenkomst dekens uitgedeeld aan mensen die minder warm gekleed waren.
webIMG 1983webIMG 1986webIMG 20181124 162533

Het gebouw nodigt uit tot een zwerftocht langs diverse verrassende plekken waar kunst is te zien, samen en bij details van de inrichting van vroeger. Ik vond dat vaak opvallend mooi uitpakken. De website had me bij de voorbereiding voor deze dag danig in verwarring gebracht: het leek wel alsof er een tiental grote exposities, zonder duidelijke samenhang werden beschreven. En dat was ook zo.
Bij de ingang staat een enorm plateau met objecten van Tinguely: "De Hel. Een klein begin." uit 1984. Het is een chaos van objecten die wild kunnen bewegen, die lawaai maken en die er vooral volstrekt zinloos uitzien. Toen we net binnen waren werd het geheel enkele minuten aangezet. Wat een feest!! Mijn dag kon toch al niet meer stuk, en dan dit nog.
De diversiteit van werken die er staan is enorm: een verdieping met een tiental korte films met spelende kinderen uit diverse probleemgebieden ver weg: "Children's games" van Frances Alÿs. En een verdieping of twee hoger een film waarin een oude man in een desolate omgeving bladert in een boek waarbij hij mompelt dat je, als je kunt schrijven, álles kunt schrijven. Je ziet verlangen, hoop, berusting....
Verderop en grote zaal met werken van bekende kunstenaars: Calder, Judd... En er is een deel met werk dat gemaakt is door architecten. Een hangende aluminium tent (Gyula Kosice, 1959).
De ruimte bevatte werk van Broothaers, Fischli en Weiss, Wurm, .. te veel om op te noemen.


webMG 1990webIMG 1991Na afloop kwamen we elkaar tegen in het museumcafé. Toen pas merkte ik dat het er echt steenkoud was. Maar al met al was het een enerverende dag met veel geweldige kunst. De reis werd natuurlijk weer veraangenaamd met koffie, thee, muesli-bollen en mandarijnen.Docenten, bedankt voor deze geweldige excursie!

Studenten en docenten van de Nieuwe Academie Utrecht (NAU) bezochten Berlijn van 25 tot 30 augustus. Aanleiding was de Berlin Biennale.

We verbleven in een hostel van een kerk gelegen tussen de wijken Kreuzberg en Schöneberg, en huurden fietsen om de hoek. Het ontbijt werd geserveerd om 8.00u, gelijk met het luiden van de klokken voor de mis, dus daar werden we niet verwacht.
Dagelijks fietsten we in kleinere groepjes, elk gegidst door een van de docenten, naar onze bestemmingen. Frans ontpopte zich als stadsguerilla met sluiproutes en afstekers en tartte zelfs enkele rode lichten - Berlijn is een zeer diverse stad, met drukke en ook veel rustige straten, relatief ruim en met veel groen, vaak met een fietsstrook. Soms gingen we dwars door Potsdammerplatz tussen de bussen en toeristen. We zijn niemand echt kwijtgeraakt, af en toe was Jos even uit beeld als hij een foto nam, en zelfs Lotte met de taxi dook elke keer op het juiste moment weer op.
Page 1 Image 1Page 4 Image 17
Het volledige verslag kunt u lezen in de pdf

Op 31 maart was het zover: de voorjaarsexcursie van de NAU. Dit keer ging het naar Brussel, waar maar liefst 5 tentoonstellingen in twee musea op het programma stonden. Om 9 uur vertrokken we vanaf de vertrouwde plek achter Utrecht Centraal met achter het stuur Kees-Jan, ook al jaren de rustige en relaxte chauffeur. Na meer dan twee uur bus rijden kwamen we aan bij het kunstcentrum Wiels waar we twee tentoonstellingen gingen bekijken.
afif gitaar webtekst Afif webafif kist web


Het begon met een rondleiding bij de tentoonstelling Paroles van Saâdane Afif. De Franse titel Paroles laat zich vertalen als “teksten”. Bij ieder werk van Afif kon je op de muren om de meestal ruimtelijke werken heen tekstjes lezen. Die teksten waren gelukkig geen ingewikkelde teksten van curatoren of kunsthistorici, maar eerder teksten voor liedjes – waarvoor nog geen muziek bestaat- die op verzoek van Afif geschreven waren door vrienden, of bevriende kunstenaars, naar aanleiding van het werk van Afif. Een belangrijk deel van de tentoonstelling was de geluidsstudio, waar mensen zich konden inschrijven voor een jamsessie. De teksten uit de tentoonstelling konden zo voorzien worden van muziek, en zo werd het werk van Afif door de interactie met anderen “ voltooid” . Dat is een mooi concept. Helaas hadden we geen tijd de jamsessie te zien. In de nogal museale tentoonstelling moest je de interactie met anderen, die toch de kern is van het werk van Afif er nogal eens bijdenken, waardoor mijn hoge verwachtingen toch niet waargemaakt werden.

Om negen uur exact vertrok de bus voor de excursie op weg naar de tweede opstapplaats in Arnhem en verder naar het Ruhrgebied.
Heen en terug is het alles bij elkaar zo’n 6 uur rijden. Maar de reis is minstens zo belangrijk als de musea zelf. De resultaten van de werkbesprekingen worden geëvalueerd, onzekerheden, nieuwe ontdekkingen, vorderingen, en zelfs onbeantwoorde liefdes en huiselijke besognes worden besproken. Traditiegetrouw waren er bekertjes koffie en thee, koeken, mandarijnen en krentenbollen, geserveerd door onze dienstbare docenten.
Het eerste reisdoel betrof Skulpturenpark Waldfrieden in Wuppertal. We hadden niet gerekend op een stevige klim naar de ingang van het park, maar eenmaal binnen wachtte ons een mooie rondleiding langs het werk van voornamelijk Tony Cragg. Het park en de villa Waldfrieden behoorden ooit toe aan de Duitse industrieel Kurt Herberts. Vanaf 1989 raakte het volledig in verval.
In 2006 kocht Gragg het park. De villa werd gerestaureerd en er werd onder meer een expositieruimte met veel glas gebouwd.
imi knoebel

Verslag Kunstbiënnale Venetië 27 augustus - 1 september 2017
Philip GustonIk had zo wat bedenkingen na mijn aanmelding voor de biënnale in Venetië. Ik was er nog nooit geweest en vroeg mij af of ik de indrukken van zowel de stad als alle kunst die er te zien is zou kunnen bevatten. Daarnaast of ik aansluiting zou vinden met anderen, ik ken er tenslotte weinig mensen en ik ben niet zo’n gemakkelijke prater. Dan nog de mogelijkheid de weg kwijt te kunnen raken in alle nauwe steegjes. Stel je voor... Kortom ik vond het spannend om te gaan.
Blijkt dat ik hier niet de enige in was en dit maakte dat dit spannende al gauw omsloeg in herkenning en plezier! De aankomst was al heerlijk, varen met een boot vanaf het vliegveld met zicht op Venetië vanaf het water. Een korte wandeltocht naar ons onderkomen, een voormalig klooster met mooie hoge plafonds en deuren. Daarna de vooraf ingedeelde kamer opzoeken en kennis maken met de kamergenoten. Van mensen die in 2015 geweest waren tips gekregen over de koffie bij de bakker op de hoek, de supermarkt vlakbij waar je boodschappen kan doen voor de lunch. ’s avonds met een groepje spaghetti eten met een glaasje wijn.
Maandag:
Na het ontbijt op weg naar de Galeria dell Academia, waar een expositie was van Philip Guston
( 1930-1980) en ook werken te zien zijn van oude Venetiaanse schilders als Tintoretto, Bellini en
Tiziano. ( 14e tot 17e eeuw)
Philip Guston is een Amerikaanse schilder die eerst muurschilderingen maakte, toen van abstract schilderen overgegaan is op een cartoonachtige stijl van tekenen/schilderen.
Damien HirstIn de expositie zijn schilderijen te zien die gebaseerd zijn op gedichten van dichters als bv. Yeats en Eliot. In de eerste instantie had ik lichtelijke paniek, kan ik hier wat mee? (moet nog verslag schrijven ook) maar door te zoeken naar houvast en te concentreren op gebruik van kleur, vlakverdeling, lijnvoering, terugkerende elementen als de klok, schoenzolen, boeken vond ik er in ieder geval humor en vrijheid in terug. Kijk maar naar bovenstaand schilderij. Een groep die in zee baadt. Prachtig en abstract en figuratief dicht bij elkaar.

Met een volle bus ging de eerste dag-excursie van dit studiejaar naar Düsseldorf.
Zoals altijd was de sfeer prima en de verzorging onderweg (hart)verwarmend, met thee, koffie en stroopwafels, mandarijntjes en krentenbollen.
We waren al om 11.30 uur bij K21, het museum van de Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen met vooral 21 eeuwse kunst. We hadden vóór de rondleidingen een uur de tijd om in het museum, een prachtig groot gebouw, rond te kijken.
Ibrahim mahama15232126 1262116570528273 6957784680248363966 nSaraceno

De rondleidingen in 3 groepen namen ongeveer een uur in beslag. Bij een aantal zalen werd interessante toelichting gegeven. Van sommige ruimtes werd allen kort iets aangestipt, met het advies om na de rondleiding daar eventueel terug te komen.
De diversiteit van het getoonde werk was groot Boltanski;s El Caso maakte grote indruk, de gekweekte spinnenwebben van Tomás Saraceno waren ongelooflijk mooi. Van Bill Viola was er de film The Quintet of the Astonished (2000), waar ik geïntrigeerd bleef kijken. Het werk Schattenspiel van Hans-Peter Feldmann was verrassend en ongelofelijk, met vier draaiende tableau's en hun schaduwprojecties.

Excursie “Gallery in high speed walk”
Wat staat je te wachten op een dag als deze? In ieder geval constateer ik een aangename temperatuur en behoorlijk wat licht en warmte van ons hemellichaam ZON! Daarnaast weet ik dat ik een dagje door mijn geboortestad Amsterdam ga struinen naar Moderne kunst en voor de hand ligt dat dat in het centrum van de stad gaat gebeuren geleid door deskundige GUDA die zelf in Amsterdam woont en werkt. De dag kan niet meer stuk .......De ontmoetingsplek is het Centraal Station en vandaar starten we met onze gallery loop in high speed. Ik moet wel eerst even landen en daar is de loop naar het Rembrand huis heel geschikt voor, het stads leven integreert voorzichtig in mij... of is het anders om?
rembrandt tekeningrembrandt doekada de koning